Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało nowelizację rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Projekt podnosi większość stawek ryczałtowych – część z nich dwu- lub czterokrotnie – i wprowadza nową, odrębną opłatę za złożenie wniosku do księgi wieczystej. Podwaja też stawkę z §16, czyli przepisu, na który powołują się notariusze, doliczając klientom opłaty za czynności, które są częścią innej czynności – np. za weryfikację numeru PESEL.
Ten drugi element ma bezpośredni związek ze sprawą, którą opisujemy na tej stronie. Jeżeli problem doliczania nienależnych opłat nie zostanie rozwiązany przed wejściem nowelizacji w życie, każda taka dopłata z dnia na dzień wzrośnie z 200 zł do 400 zł netto.
Na jakim etapie jest projekt
- Projekt z 03.07.2026 r. (nr B992 w wykazie prac Ministra Sprawiedliwości) opublikowano w Rządowym Procesie Legislacyjnym 07.07.2026 r.
- Konsultacje publiczne i opiniowanie trwały 10 dni. Uwagi zgłosili m.in. notariusze, aplikanci, organizacje pozarządowe, osoby prywatne oraz prezesi sądów.
- Wersja z 17.09.2026 r. nie zmienia żadnej stawki w stosunku do pierwotnego projektu. Wszystkie uwagi, które przytaczamy niżej, zostały przez Ministerstwo odrzucone.
- 02.10.2026 r. w serwisie RCL zamieszczono dokumenty z etapu komisji prawniczej. Pozostały: podpis Ministra i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.
- Rozporządzenie ma wejść w życie 14 dni po ogłoszeniu, bez przepisów przejściowych.
Stan na 08.10.2026 r. Zmiany nie zostały jeszcze ogłoszone – do tego czasu obowiązują dotychczasowe stawki.
Co się zmienia – najważniejsze stawki
Kwoty netto (do taksy dolicza się 23% VAT). To stawki maksymalne – notariusz może pobrać mniej.
| Czynność | Dziś | Według projektu |
|---|---|---|
| Testament (§8 pkt 3) | 50 zł | 200 zł |
| Testament z zapisem zwykłym, poleceniem lub wydziedziczeniem (§8 pkt 4) | 150 zł | 300 zł |
| Testament z zapisem windykacyjnym (§8 pkt 4a) | 200 zł | 400 zł |
| Odwołanie testamentu (§8 pkt 5) | 30 zł | 50 zł |
| Pełnomocnictwo do jednej czynności (§8 pkt 8) | 30 zł | 100 zł |
| Pełnomocnictwo do więcej niż jednej czynności (§8 pkt 8) | 100 zł | 200 zł |
| Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (§8 pkt 9) | 50 zł | 100 zł |
| Umowa majątkowa małżeńska (§8 pkt 2) | 400 zł | 400 zł – bez zmian |
| Akt poświadczenia dziedziczenia (§10a ust. 1) | 50 zł | 200 zł |
| Protokół dziedziczenia (§10a ust. 2) | 100 zł | 200 zł |
| „Inny protokół” (§10 pkt 3) | 200 zł | 400 zł |
| Poświadczenie podpisu na pełnomocnictwie i innych dokumentach (§13 pkt 1 lit. b) | 20 zł | 60 zł |
| Wypis, odpis, wyciąg – za stronę (§12) | 6 zł | 12 zł (str. 1–10), 10 zł (11–20), 8 zł (od 21.) |
| Złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej (nowy §15c) | – (dziś pobierane z §16: do 200 zł) | 300 zł |
| Czynność notarialna niewymieniona w innych przepisach (§16) | 200 zł | 400 zł |
| Czynność poza kancelarią – za godzinę, dzień / noc i dni wolne (§17) | 50 zł / 100 zł | 100 zł / 200 zł |
Stawki od wartości (§3) do 2 mln zł się nie zmieniają – nie zmienia się też połowa stawki z §6 (np. przy sprzedaży mieszkania). Zmienia się górna granica: znika limit 10 000 zł dla czynności o wartości 2–5 mln zł, a powyżej 5 mln zł stawka rośnie dalej, maksymalnie do 25 000 zł. Dla czynności w rodzinie (I grupa podatkowa) limit rośnie z 7500 zł do 15 000 zł. Przykład: darowizna nieruchomości o wartości 3 mln zł między rodzicem a dzieckiem – dziś maksymalnie 7500 zł, po zmianie 9270 zł netto.
Jak Ministerstwo to uzasadnia
Według uzasadnienia stawki pozostają w zasadniczej części na poziomie z 2004 r., a od tego czasu ceny wzrosły o około 103%, płaca minimalna – o około 483%, a koszty prowadzenia kancelarii (praca, lokal, informatyka, obowiązki AML i rejestrowe) – znacząco. Ministerstwo podkreśla, że to stawki maksymalne i klient może wynegocjować niższą cenę.
Z samą potrzebą waloryzacji trudno polemizować – część stawek rzeczywiście nie zmieniła się od ponad 20 lat. Problem leży gdzie indziej: w uzasadnieniu projektu nie ma ani jednego zdania o podwyższeniu §16 i o nowej opłacie za wniosek wieczystoksięgowy. W Ocenie Skutków Regulacji podwyżkę §16 opisano jednym zdaniem: rozwiązanie „ma charakter porządkujący” i „ograniczy wątpliwości interpretacyjne”. Ministerstwo potwierdziło też w konsultacjach, że obie kwoty – 300 zł za wniosek i 400 zł z §16 – odpowiadają postulatom Krajowej Rady Notarialnej.
Dlaczego podwyżka §16 jest szczególnie groźna dla klientów
§16 to przepis uzupełniający: stosuje się go wyłącznie do czynności notarialnej, dla której rozporządzenie nie przewiduje innej stawki. W praktyce część notariuszy używa go jako podstawy do doliczania osobnych pozycji za obowiązki, które są elementem innej czynności. Tak powstają m.in. opłaty za „weryfikację PESEL” przy akcie dotyczącym nieruchomości.
Ministerstwo zna ten problem – zgłoszono go w konsultacjach tego samego projektu:
- uwaga, że §16 w nowym brzmieniu „zezwala na samodzielne i uznaniowe doliczanie opłat”, bo nie wiadomo, czy może służyć jako uzupełnienie innych czynności;
- uwaga, że notariusze doliczają stawkę z §16 za weryfikację PESEL;
- uwaga, że przy oświadczeniu o odrzuceniu spadku notariusze doliczają opłatę za protokół z §10 pkt 3 lub §16 – według danych zgłaszającego robiło tak 146 z 267 sprawdzonych kancelarii;
- uwagi o doliczaniu §16 za rejestrację aktu poświadczenia dziedziczenia w Rejestrze Spadkowym i za rejestrację testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów.
W odpowiedziach Ministerstwo potwierdziło stanowisko, które prezentujemy na tej stronie:
Weryfikacja zastrzeżenia numeru PESEL to realizacja obowiązków ustawowych notariusza związanych z dokonaniem czynności notarialnej, „a nie odrębną czynność notarialną podlegającą samodzielnemu wynagrodzeniu”. To samo dotyczy przekazywania danych do rejestrów publicznych, umieszczania wypisów w CREWAN i rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia w Rejestrze Spadkowym. Rejestracja testamentu w NORT „nie stanowi odrębnej czynności notarialnej”.
Ministerstwo Sprawiedliwości, zestawienie uwag zgłoszonych w konsultacjach projektu B992 (wrzesień 2026 r.) – omówienie
Jednocześnie Ministerstwo odmówiło doprecyzowania §16. Na uwagi dotyczące praktyki doliczania opłat odpowiadało, że to kwestie „interpretacyjne”, a projekt „nie zmienia treści normatywnej §16 rozporządzenia ani przesłanek jego stosowania”, a jedynie wysokość stawki.
Efekt: przepis, który według Ministerstwa nie pozwala na doliczanie opłat za PESEL, ale który w praktyce do tego służy, dostaje dwukrotnie wyższą stawkę – bez żadnego zabezpieczenia przed nadużyciami.
Nienależna dopłata z §16 dziś: 200 zł netto (246 zł z VAT). Po nowelizacji: 400 zł netto (492 zł z VAT).
Ile to oznacza w praktyce
Przykład 1: sprzedaż mieszkania za 400 000 zł. Ministerstwo w Ocenie Skutków Regulacji samo liczy, że maksymalne wynagrodzenie notariusza wzrośnie z 1601 zł do 1917 zł netto (+19,7%): taksa za akt się nie zmienia, rośnie opłata za wniosek wieczystoksięgowy i za wypisy. Ten rachunek nie uwzględnia jednak opłat doliczanych bez podstawy prawnej:
| Pozycja (netto, stawki maksymalne) | Dziś | Po nowelizacji |
|---|---|---|
| Akt notarialny – sprzedaż mieszkania (§3 pkt 5 w zw. z §6 pkt 19) | 1185 zł | 1185 zł |
| Wniosek o wpis w księdze wieczystej | 200 zł | 300 zł |
| Wypisy (6 wypisów po 6 stron – założenie z OSR) | 216 zł | 432 zł |
| Razem – zgodnie z przepisami | 1601 zł | 1917 zł |
| „Weryfikacja PESEL” doliczona z §16 – bez podstawy prawnej | 200 zł | 400 zł |
| Razem – z nienależną dopłatą | 1801 zł | 2317 zł |
Przy nienależnej dopłacie koszt po stronie klienta rośnie nie o 19,7%, jak zakłada Ministerstwo, ale o 28,7%. Sama nienależna pozycja stanowiłaby wtedy ponad 17% całego rachunku notariusza.
Przykład 2: czynności, przy których najczęściej spotykamy dopłaty. W każdej z nich dopłata wynosi dziś 200 zł netto – tyle, ile stawka z §16 albo z §10 pkt 3 („inny protokół”). Projekt podnosi obie stawki do 400 zł. Jeżeli dopłaty nadal będą naliczane na tej podstawie, wzrosną tak samo:
| Czynność (netto) | Stawka maks. dziś | Z dopłatą dziś | Stawka maks. po zmianie | Z dopłatą po zmianie* |
|---|---|---|---|---|
| Weryfikacja PESEL przy akcie | 0 zł | 200 zł | 0 zł | 400 zł |
| Testament | 50 zł | 250 zł | 200 zł | 600 zł |
| Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku | 50 zł | 250 zł | 100 zł | 500 zł |
| Pełnomocnictwo do wielu czynności | 100 zł | 300 zł | 200 zł | 600 zł |
| Umowa majątkowa małżeńska | 400 zł | 600 zł | 400 zł | 800 zł |
* Przy założeniu, że dopłata będzie nadal naliczana z §16 lub §10 pkt 3. Klient, który dziś przepłaca 200 zł netto, po nowelizacji przepłaci 400 zł netto. Przy umowie majątkowej małżeńskiej – której stawki Ministerstwo wprost odmówiło podwyższenia – nienależna dopłata byłaby równa całej dopuszczalnej taksie.
Skala. Nasz ostrożny szacunek nadpłat w Izbie Notarialnej w Warszawie wynosi dziś około 2,19 mln zł rocznie. Jeśli praktyka się nie zmieni, a dopłata wzrośnie z 200 zł do 400 zł, ta sama liczba przypadków oznaczałaby około 4,4 mln zł rocznie.
Nowa opłata za wniosek do księgi wieczystej
Projekt wprowadza §15c: za złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej maksymalnie 300 zł. Według Ministerstwa notariusze pobierali dotąd za tę czynność do 200 zł na podstawie §16 – nowy przepis ma więc „wyodrębnić” istniejącą opłatę i podnieść ją o 50%.
Zastrzeżenia zgłosił Prezes Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa: wniosek składany elektronicznie jest kopią żądań zawartych już w akcie notarialnym i w ponad 90% opiera się na dokumencie sporządzonym przez notariusza, większość wniosków obejmuje jedno żądanie, a nie wszyscy notariusze pobierają za niego dodatkową opłatę. Zaproponował, by stawka nie przekraczała 200 zł – tyle, ile wynosi maksymalna opłata sądowa za wpis. Ministerstwo uwagi nie uwzględniło.
Po wejściu w życie nowelizacji klient zobaczy tę pozycję na rachunku praktycznie przy każdej transakcji dotyczącej nieruchomości. Tym ważniejsze, by obok niej nie pojawiały się pozycje, które nie mają żadnej podstawy – jak opłata za PESEL.
Co powinno się zmienić, zanim nowelizacja wejdzie w życie
- Doprecyzowanie §16 w samym rozporządzeniu. Wystarczy jedno zdanie, które powtarza stanowisko Ministerstwa z konsultacji, np.: „Przepisu nie stosuje się do czynności stanowiących element innej czynności notarialnej ani do wykonania obowiązków ustawowych notariusza związanych z jej dokonaniem.” Ministerstwo uznało, że to wykracza poza zakres projektu – ale skoro ten sam projekt podwaja stawkę z §16, zakres można rozszerzyć.
- Jasna informacja dla klienta. Każda pozycja rachunku powinna wskazywać konkretny przepis rozporządzenia. Pozycja opisana jako „§16” przy akcie, który ma własną stawkę, powinna być sygnałem ostrzegawczym.
- Reakcja samorządu notarialnego. Rada Izby Notarialnej w Warszawie ma narzędzia – wizytacje, uchwały, postępowania dyscyplinarne – by praktykę doliczania nienależnych opłat zatrzymać. Dotąd z nich nie skorzystała (zob. pytania do Rady i kalendarium sprawy).
Co możesz zrobić jako klient
- Do czasu ogłoszenia nowelizacji obowiązują obecne stawki. Notariusz nie może stosować stawek z projektu.
- Po wejściu nowelizacji w życie wyższe stawki (np. 200 zł za testament) będą zgodne z prawem. Weryfikacja PESEL nadal będzie kosztować 0 zł.
- Taksę można negocjować. To stawki maksymalne – Ministerstwo podkreśla to w uzasadnieniu kilkukrotnie.
- Zapłaciłeś za PESEL albo inną dodatkową pozycję? Możesz żądać zwrotu – także kilka lat po transakcji.
Nasza ocena (to nie jest stanowisko Ministerstwa): waloryzacja stawek, które nie zmieniły się od ponad 20 lat, może być uzasadniona. Ale podwyższanie §16 bez ograniczenia zakresu jego stosowania – przy pełnej wiedzy o tym, jak ten przepis jest dziś wykorzystywany – oznacza, że koszt nieprawidłowej praktyki ponownie przerzuca się na klientów. Tym razem w podwójnej wysokości.
Źródła
- Projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (B992) – Rządowy Proces Legislacyjny: projekt z 03.07.2026 r. z uzasadnieniem, wersja z 17.09.2026 r., Ocena Skutków Regulacji, raport z konsultacji, zestawienia uwag zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych i opiniowania wraz ze stanowiskiem MS.
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566).
- Jolanta Szymczyk-Przewoźna, Notariusze będą więcej zarabiać. Nowy projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, rp.pl, 07.07.2026 r.
- Adam Kuchta, Notariusze z nowym cennikiem. Rząd podnosi stawki za testamenty, spadki i nieruchomości, Infor.pl, 08.07.2026 r.
- Za sprawdzenie PESEL notariusz nie może pobrać 200 zł – stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości – omówienie na tej stronie.